Samaritçilik (ࠔࠌࠓࠉࠌ · שומרונים)
Samaritçilik, takipçilerinin kendilerini İsrail halkının bir parçası olarak gördüğü ve Samarit Tevratı ile Gerizim Dağı'nı merkezi yerler olarak kabul ettiği eski bir dini gelenektir. Cemaatin oluşum tarihi ve Yahudilikten ayrılması tarihsel bir tartışma konusudur ve Samarit anlatısı ile dış anlatılar birbirinden ayırt edilmelidir.
Din bağlantıları
- İlişkili gelenekler ve hareketler
- Yahudilik (יהדות · Yahadut)
Din veya mezhep bilgileri
- Özgün dilde adı
- ࠔࠌࠓࠉࠌ · שומרונים
- Simgeler
- Gerizim Dağı ve Samarit yazıtı; resmi tek bir grafik sembol yok.
- tip
- Din
- Kurucu veya merkezi şahsiyet
- Tek bir kurucusu kabul edilmemektedir; Samiriyeli topluluğu kendisini İsrail geleneğinin mirasçısı olarak görmektedir.
- Ortaya çıkış tarihi (tarihsel bağlam)
- Cemaatin kökenleri ve Yahudilikten ayrılışının kesin zamanı tartışmalıdır. Gerizim Dağı'ndaki ibadet yeri, en azından Ahameniş/Helenistik dönemden beri tarihsel ve arkeolojik kanıtlarla doğrulanmaktadır.
- Doğuş yeri (kıta)
- Asya
- Doğuş yeri (ülke)
- Tarihi Filistin; Batı Şeria ve İsrail'deki Güncel Toplumlar
- Doğuş yeri (şehir)
- Gerizim ve Şekem/Nablus bölgesi; ardından Holon'da küçük bir topluluk.
- Tarihsel köken
- Samaritler kendilerini eski İsrailoğullarının soyundan gelenler olarak görürler ve Samarit Tevratı ile Gerizim Dağı'nı geleneklerinin merkezi olarak kabul ederler. Tarihsel araştırmalar, topluluğun oluşumunu ve Yahudilikle ilişkisini tek bir kesin tarihe dayanan bir olay değil, kademeli ve karmaşık bir süreç olarak değerlendirmektedir.
- Temel inançlar
- Tek Tanrı'ya tapınma, Samarit Tevratı'nın özel yeri, Gerizim Dağı'nın kutsallığı ve Samarit geleneğinde Taheb'in dönüşü/ortaya çıkışı beklentisi.
- Tevhidin temelleri
- Samaritçilik, İsrail Tanrısı merkezli bir İsrail tek tanrıcılığı biçimidir. Samarit geleneğine göre, Kudüs yerine Gerizim Dağı seçilmiş kutsal yerdir ve Tevrat'ın kendi versiyonunu korur.
- Peygamberlik
- Musa, Samarit inancında merkezi peygamber ve kanun koyucudur. Samarit öğretisi ayrıca bazı anlatımlarda gelecekteki bir kurtarıcıyı veya Taheb'i de öngörür; bu ifadeler ve beklentiler, Yahudi veya Hristiyan mesihçi doktrinleriyle otomatik olarak eşleştirilmek yerine, Samarit kaynaklarından sunulmalıdır.
- Diriliş ve ahiret
- Samarit öğretileri, ilahi yargı ve gelecekteki yeniden diriliş beklentisini içerirken, diriliş ve ahiret hakkındaki açıklamalar belirli Samarit metinlerine ve otoritelerine atfedilmelidir. Her topluluk üyesinin bu doktrinleri aynı şekilde açıkladığı sonucuna varmayın.
- Tanrı’nın sıfatlarına ilişkin özel görüş
- Tanrı, İsrail'in tek Tanrısı olarak anlaşılır ve O'nun vahyi ve ahdi her şeyden önce Musa'nın Tevrat'ı aracılığıyla ifade edilir. Samarit teolojisi, Gerizim Dağı'na merkezi bir kutsal statü verir ve seçilen kutsal yerin konumu konusunda Yahudi geleneklerinden farklılık gösterir.
- Sosyal, ekonomik ve hukuki hükümler
- Samarit dini yaşamı, Şabat gününe riayet, hac ve yıllık festivaller de dahil olmak üzere Samarit Tevrat'ına ve topluluk yorumlarına göre şekillenir. Uygulamalar, kendi rahiplik ve toplumsal kurumlarına sahip küçük bir topluluk tarafından sürdürülür; ayrıntılar için Samarit yetkilileriyle iletişime geçilmelidir.
- Bilimle ilişkisi
- Samaritçilik üzerine yapılan araştırmalar, onun kutsal metinlere, tarihe, arkeolojik ve toplumsal geleneklerine odaklanır; tüm bilimsel disiplinler hakkında tek bir güncel görüş belirlemez. Dini bağlılıkları, ilgili bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesi gereken ampirik bulgulardan ayrı olarak tanımlayın.
- Ahlak ve insani değerler
- Samarit yaşamında temel değerler arasında ahde bağlılık, Tevrat'a riayet, toplumsal süreklilik ve Gerizim Dağı'nda ibadet yer alır. Etik yorumlar ve günlük uygulamalar, topluluk geleneği ve güncel koşullar tarafından şekillendirilir.
- Ölüm ve ölüm sonrası yaşam anlayışı
- Samarit öğretisi, insan yaşamını ilahi yargı ve gelecekteki kurtuluş umudu bağlamında ele alır. Ölüler ve ahiret hakkındaki ayrıntılı açıklamalar, kamuya açık özetlerde daha az tutarlıdır; bu nedenle iddialar, belirli Samarit metinlerine veya adı geçen otoritelere dayandırılmalıdır.
- İnsanların çektiği acılar ve adalet hakkındaki görüş
- Samarit kutsal metinleri, adaleti Tanrı'nın ahdi, emirleri ve yargısı çerçevesinde ele alır. Bu, topluluğa karşı zarar vermeyi veya ayrımcılık yapmayı haklı çıkarmaz; Samarit tarihi aynı zamanda şiddetli zulüm dönemlerini ve demografik kırılganlık dönemlerini de içerir.
- Tanrı veya tanrılar
- Tek Tanrı; Samarit geleneğinde Yahveh ile ilişkili isimlerle anılır.
- Peygamberler veya kutsal şahsiyetler
- Musa ve Tevrat Peygamberleri; Harun ve Samaritlerin Kolektif Hafızasındaki Rahip Soyu
- Ritüeller ve uygulamalar
- Şabat gününü, Tevrat bayramlarını ve Gerizim Dağı'ndaki Fısıh kurbanını gözlemlemek; ritüellerin yerine getirilmesi küçük topluluğa ve geleneksel yasalara bağlıdır.
- İbadet yerleri
- Gerizim Dağı ve Nablus ile Holon'daki Samarit sinagogları
- Önemli günler ve etkinlikler
- Samarit takvimine göre Pesah, Mayasız Ekmek Bayramı, Şavuot ve Sukkot bayramları.
- Önemli kurallar ve hükümler
- Samarit Tevratı ve topluluğun hukuki yorumları, bazı hüküm ve metinsel yorumlamalarında Yahudilikten farklılık gösterir.
- Takipçilerin coğrafi dağılımı
- Batı Şeria ve İsrail'de, özellikle Nablus ve Holon'da küçük bir topluluk.
- Dinî diller
- Arapça, Samarit İbranicesi ve Samarit Aramicesi; Samarit İbranicesi ayin ve geleneksel metinlerin dilidir.
- Liderler
- Samarit Başrahibi ve Yerel Topluluk Kurumları
Samaritçilik, küçük bir nüfusa sahip, canlı ve bağımsız bir gelenektir. Samaritler kendilerini İsrail halkının bir parçası olarak görür ve Samarit Tevratı'nı temel metinleri olarak kabul ederler. Şekem/Nablus yakınlarındaki Gerizim Dağı, onların anılarının ve dinlerinin merkezindedir. Cambridge Üniversitesi'nin Samaritler üzerine yaptığı çalışma, bu topluluğun dini yaşamında Gerizim'in önemini vurgulamaktadır: Cambridge Yahudilik Tarihi: Samaritler.
Samaritlerin soy ağacı ve tarihsel sürekliliğine dair anlatımları, Yahudi yorumları ve modern bilimsel çalışmalarla tutarlı değildir. Bu nedenle, "ayrılma" için kesin bir tarih belirlemek veya kuruluşu tek bir kişiye atfetmek, bilimsel fikir birliğini yansıtmamaktadır. Gerizim Tapınağı ve Samarit kimliğine dair kanıtlar eski zamanlarda oluşmuştur ve kronolojinin ayrıntıları hala araştırılmaktadır.
Günümüzde Samarit topluluğu ağırlıklı olarak Nablus ve Holon'da yaşamaktadır. Samarit Tevratı, Tevrat takvimi ve bayramları, Şabat ve Gerizim Dağı'ndaki Fısıh ritüeli, geleneğin öne çıkan unsurlarıdır. Bu geleneği tanıtmak, Samaritlerin kendi kimliklerini bilmeleri, Yahudi anlatıları ve tarihsel analiz arasında bir ayrım gerektirir.
Samaritliğin kolları ve dinler sınıflandırmasındaki yeri
Samaritçilik, İsrailoğullarının geleneklerine dayanan tarihi köklere sahip bağımsız bir gelenektir. Samarit Tevratı, rahiplik geleneği ve Gerizim Dağı'nın konumu, bu geleneğin tanımlanmasında önemlidir; Samaritler, modern hahamlık Yahudiliğinin bir kolu değildir.
Sınıflandırma Kılavuzu: Dünya Dinleri Görsel ve Dal Atlası, ed. ۱۵ Ekim ۲۰۲۶ sayfalar 3 .
Yorumunuz
Üye olmadan yorum yapın
Yorumunuz yönetim onayından sonra gösterilir. Küfür ve hakaret yasaktır; bunları içermeyen yorumlar onaylanır. Seçtiğiniz ad bir takma ad veya gerçek dışı bir ad olabilir.