ཆོས་ལུགས་ཁག་དང་།

۱۵۰ རྩོམ་ཡིག

དུས་མཇུག་གི་དམ་པའི་ལས་འགུལ། (Latter Day Saint movement)དུས་རབས་༡༩པའི་བྱང་ཨ་རིའི་ཡི་ཤུའི་ལས་འགུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཇོ་སེབ་སི་མིཐ་ནི་དུས་རབས་རྗེས་མའི་དམ་པའི་ལས་འགུལ་གསར་འཛུགས་བྱེད་མཁན་ཡིན། ཁིརཱིས་ལ་ལྟེ་བ་བྱས་པ་དང་ཡེ་ཤུའི་གསུང་རབ་དང་མོར་མོན་གྱི་དཔེ་ཆ་ལ་གཞི་བཅོལ་བ་དང་། ལས་འགུལ་འདིའི་ཡན་ལག་ཁག་ལ་སློབ་སྟོན་དང་སྒྲིག་འཛུགས་མི་འདྲ་བ་ཡོད།←ཡ་ཧུ་དཱའི་ཆོས་ལུགས། (יהדות · Yahadut)ཡ་ཧུ་དཱ་པའི་ཆོས་ལུགས་ནི་ཡུན་རིང་གནས་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་སྔོན་ཆད་ཀྱི་ཨི་སི་རེལ་དང་། ཆིངས་ཡིག་དང་། དཀོན་མཆོག་གཅིག་པོ། ཊོ་ར། དྲང་བདེན། བསམ་བློའི་འགན་འཁྲི་བཅས་ནི་བརྗོད་གཞི་གལ་ཆེན་ཡིན། ཡ་ཧུ་དཱ་པའི་དཀོན་མཆོག་གི་གོ་རྟོགས་དང་ཡིག་ཆའི་དོན་འགྲེལ་གཅིག་གྱུར་མིན།←ཡེ་ཧོ་ཝའི་དཔང་པོ། (Jehovah’s Witnesses)ཡེ་ཧོ་ཝའི་དཔང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཅཱར་ལིས་ཊེ་ཛི་རཱ་སེལ་ (Charles Taze Russell) ནི་ཡེ་ཤུའི་གསུང་རབ་སློབ་སྦྱོང་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གསུམ་གཅིག་མིན་པའི་དོན་འགྲེལ། ཡེ་ཧོ་ཝའི་མིང་དང་དཀོན་མཆོག་གི་རྒྱལ་ཁམས་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ།←ཡེ་ཤུའི་ཚན་རིག་པ། (Christian Science)ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་འཕེལ་རྒྱས་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། དུས་རབས་༡༩པའི་མཇུག་ཏུ་ཨ་རིའི་ནང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཞིག མེ་རི་བྷེ་ཀར་ཨེ་ཌི་ནི་རྩོམ་ཡིག་དབུས་མའི་གཞི་བཙུགས་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ་ཡིན། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དང་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དོན་འགྲེལ། སློབ་ཁྲིད་རྣམས་ལས་འགུལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གཙོ་བོའི་ནང་དུ་སྒྲིག་བཀོད་བྱས་ཡོད།←ཁུ་ཝ་ཀར་དང་། གྲོགས་པོའི་སྤྱི་ཚོགས། (Religious Society of Friends)ཁུ་ཝ་ཀར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ། གྲོགས་པོའི་ཚོགས་པ་དེ་གཤམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། དུས་རབས་༡༧པའི་དབྱིན་ཇིའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཡིན། ཇོར་ཇི་ཕོགས་ནི་སྔོན་གྱི་མི་སྣ་གཙོ་བོའི་གྲས་ཤིག་རེད། ལྷའི་གནས་བབ་དང་། དྲང་བདེན། ཞི་བདེ་བཅས་ཀྱི་ནང་སེམས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས། ཀྭ་ཀར་ཆོས་ལུགས་རིག་པ་སྣ་མང་ཡིན།←ཨི་ཐོ་པི་ཡའི་ཡི་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཏེ་ཝ་ཧེ་ཌོ་ཆོས་ཁང་། (Ethiopian Orthodox Tewahedo Church)ཨི་ཐོ་པི་ཡའི་ཡིད་ཆེས་ལྡན་པའི་ཊེ་ཝ་ཧེ་ཌོ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། རང་བཙན་ཆོས་ཁང་། ۱۹۵۹ . ས་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤུའི་ལུགས་སྲོལ་དང་། ཕྲོ་མེན་ཊི་ཡས་ནི་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གཏམ་བཤད་ནང་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོད། ལྷ་གཅིག་ལ་དད་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་ཨེ་ཐོ་པི་ཡའི་ཡི་ཤུའི་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་དང་། དམིགས་བསལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལོ་ཐོ་དང་ཡིག་ཆ།←ཀོབ་ཊིག་ཡི་ཤུའི་ལྷ་ཁང་། (Coptic Orthodox Church)ཀོབ་ཊིག་ཡི་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཅལ་སི་ཌོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲིག་འཛུགས་ཁ་བྲལ་བྱས། ཨི་ཇིབ་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་། སྐུ་ཚབ་མར་ཁུ་ནི་ཀོབ་ཊིག་ལུགས་སྲོལ་གྱི་གཞི་བཙུགས་ཐོག་མའི་གྲས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མི་ཡ་ཕི་སི་ཐི་ཆོས་ལུགས་དང་། ཨི་ཇིབ་ཀྱི་དགོན་པའི་ཤུལ་བཞག དེ་བཞིན་ཀོབ་ཊིག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན།←ཤར་ཕྱོགས་ཆོས་ཁང་། (Church of the East)ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། དུས་རབས་སྔོན་མའི་ནང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རང་བཙན་ཡིན། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁི་རི་སི་ཊོ་ལོ་ཇིའི་འགྲེལ་བཤད་དེ་ཐོན་ཁུངས་ནང་དུ་གཟབ་ནན་གྱིས་ཀློག་དགོས། ཤར་སི་རི་ཡའི་ཤུལ་བཞག་དང་སྔོན་ཆད་ཀྱི་ཆོ་ག། ཆོས་ཚོགས་སོ་སོའི་ངོ་བོ་དེ་རིང་མུ་མཐུད་གནས་ཡོད།←ཨར་མེ་ནི་ཡའི་སྐུ་ཚབ་ལྷ་ཁང་། (Armenian Apostolic Church)ཨར་མེ་ནི་ཡའི་སྐུ་ཚབ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ། གྷི་རི་གྷོ་རི་འོད་འཚེར་མཁན་དེ་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་ཞིག་རེད། ཨར་མེ་ནི་ཡའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ཤར་ཕྱོགས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས།←པེན་ཊེ་ཀོ་སི་ཊལ། (Pentecostalism)པེན་ཊི་ཀོ་སི་ཊལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཨ་ཛུ་ས་སྲང་ལམ། ۱۹۰۶ ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྟེ་གནས། སྔོན་ཐོན་པ་མང་པོ་དང་། ཅཱར་ལིས་པཱར་ཧམ་དང་ཝི་ལི་ཡམ་སི་མོར་གཉིས་ནི་སྔོན་མའི་མི་སྣའི་གྲས་སུ་ཡོད། དམ་པའི་ཐུགས་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དང་ཐུགས་ཉིད་ཀྱི་ལེགས་སྐྱེས་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། ཆོས་ཚོགས་ཁག་གི་ཆོས་ལུགས་གཅིག་གྱུར་མིན་པ།←མེ་ཏོ་ཌི་སི་ཊི། (Methodism)མེ་ཐོ་ཌི་ཟམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐབས་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཇོན་ཝེས་ལི་དང་ཅཱར་ལི་ཝེས་ལི་གཉིས་ནི་སྔོན་གྱི་མི་སྣ་ཡིན། ལག་ལེན་གྱི་དམ་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས། ཆོས་ལུགས་དེ་དག་འབྲེལ་ཡོད་མེ་ཐོ་ཌིསི་ཊི་ཆོས་ཚོགས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད།←མེ་ནོ་ནེཊ། (Mennonite Church)མེ་ནོ་ནིཊ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། མེན་ནོ་སི་མོན་ནི་མིང་འདྲ་བ་དང་སྒྲིག་འཛུགས་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་རེད། ཁིརཱིས་ཀྱི་སློབ་མ་དང་། ཆོས་ཚོགས། ཡན་ལག་མང་པོའི་ནང་ཞི་བདེ་རིང་ལུགས་དང་ཕན་ཚུན་རོགས་སྐྱོར།←ཨ་ན་བཱ་པི་ཊི་སིཊ། (Anabaptism)ཨ་ན་བཱ་པི་ཊི་ཟམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཀོན་རཌ་གྷི་རེ་བྷེལ་དང་དུས་མཚུངས་ཀྱི་བཅོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ནི་སྔ་དུས་ཀྱི་མི་སྣའི་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད། དད་ལྡན་པ་ཚོའི་ཁྲུས་གསོལ་དང་། རང་མོས་ཆོས་ཚོགས། ཡན་ལག་མང་པོའི་ནང་ཞི་བདེའི་རིང་ལུགས།←བདུན་ཅུ་དོན་བདུན་པ། (Seventh-day Adventist Church)ཉིན་བདུན་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། དུས་རབས་༡༩པའི་ནང་ཨ་རིའི་ནང་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་གྲུབ་ཡོད། ཨེ་ཌི་ཝེན་ཊི་སི་ཊི་ལས་འགུལ། ཨེ་ལེན་ཇི་ཝའིཊ་ནི་ཤུགས་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་རེད། ཁིརཱིས་ཀྱི་ཕྱིར་ལོག་པའི་རེ་བ་དང་། ངལ་གསོའི་ཉིན་མོ་སྲུང་བརྩི་དང་། འཕྲོད་བསྟེན། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་དོན་རྣམས་སྒྲིག་བཀོད་བྱས་ཡོད།←ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས། (Reformed Christianity)བསྐྱར་བཟོ་བྱས་པའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཨུལ་རིཆ་ཟུའུ་གྷི་ལི་དང་། ཇོན་ཁེལ་ཝིན། དེ་བཞིན་བསྒྱུར་བཅོས་པ་མང་པོ་ཡོད། དཀོན་མཆོག་གི་དབང་ཆ་དང་། ཆིངས་ཡིག དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་མི་འདྲ་བའི་ནང་དུ་ཡེ་ཤུའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དབང་ཆ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་པ་མིན།←པྲེས་སྦི་ཊི་རི་ཡན། (Presbyterianism)པྲེས་སྦི་ཊི་རི་ཡན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཇོན་ནོཀ་སི་ནི་སྒྲིག་འཛུགས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་ཞིག་རེད། བདམས་ཐོན་བྱུང་བའི་རྒན་རབས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་བཅོས་བསྒྱུར་དང་ཆོས་ཚོགས་འཛིན་སྐྱོང་།←ལུའུ་ཐེ་རན། (Lutheranism)ལུའུ་ཐར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། མར་ཊིན་ལུ་ཐར་(Martin Luther)དང་ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་གསར་བརྗེ་བ་དག་གིས། ཐུགས་རྗེ་དང་། དད་པ། དེ་བཞིན་ཡེ་ཤུའི་གསུང་རབ་ཀྱི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། ལུའུ་ཐེར་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་ལེན་གྱིས་གྲུབ་མཐའ་གསལ་སྟོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་འདོན་གྱི་ཡོད།←ཁྲུས་གསོལ་པ། (Baptist Christianity)ཆུ་བླུགས་མཁན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། སྔོན་ཐོན་པ་མང་པོ་དང་། ཇོན་སི་མིཐ་སྔོན་མའི་མི་སྣའི་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད། ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་མང་པོའི་ནང་དད་ལྡན་པ་ཚོའི་ཁྲུས་གསོལ་དང་།←ཨེང་ལི་ཁན། (Anglicanism)ཨེང་ལི་ཁན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། དབྱིན་ཇིའི་རྩ་བ་རྙིང་པ་རེད། དབྱིན་ཇིའི་བཅོས་སྒྱུར་དང་། ཧེན་རི་བརྒྱད་པ་དེས་རྒྱལ་པོ་ཁ་བྲལ་གཏོང་བའི་ནང་ལ་འགན་འཁུར་ཡོད་ལ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་བཙུགས་པ་གཅིག་པུ་མ་རེད། ཁེ་ཐོ་ལིག་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་དང་པྲོ་ཊེས་ཊན་གྱི་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མཉམ་བསྲེས་དང་། ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེ།←པྲོ་ཏྲེ་སི་ཊན་ཆོས་ལུགས། (Protestantism)ཆོས་ལུགས་གསར་བརྗེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ۱۵۱۷ བཅོས་སྒྱུར་འགོ་ཚུགས་པའི་མཚོན་རྟགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། མར་ཊིན་ལུ་ཐར་ (Martin Luther) ཨུལ་རིཆ་ཟིང་ལི་ (Ulrich Zwingli) ཇོན་ཁལ་ཝིན་ (John Calvin) སོགས་བཅོས་བསྒྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག་དང་། ཡི་གེ་དང་། དད་པ། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་བཅོས་སྒྱུར་བཅས་ལ་ཤུགས་སྣོན་མི་འདྲ་བ། ཆོས་ལུགས་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ནི་ཡན་ལག་སོ་སོའི་ནང་ཧ་ཅང་མི་འདྲ་བ་རེད།←ཤར་ཕྱོགས་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་། (Oriental Orthodox Churches)ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཀོབ་ཊིག་དང་། ཨར་མེ་ནི་ཡ། སི་རི་ཡ། ཨི་ཐོ་པི་ཡའི་ལྷ་ཁང་ནང་དུ་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ། ཁལ་སི་ཌོ་ནི་ཡན་མ་ཡིན་པའི་ཁི་རི་སི་ཊོ་ལོ་ཇིའི་ལུགས་སྲོལ་དང་། ཆོས་ཁང་དེ་དག་གིས་ཁོང་ཚོའི་གོ་རྟོགས་ལ་མི་ཡ་ཕི་སི་ཊི་ཁི་རི་སི་ཊོ་ལོ་ཇི་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།←ཤར་ཕྱོགས་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་། (Eastern Orthodox Church)ཤར་ཕྱོགས་ཡིད་ཆེས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གྲུབ་ཚུལ་དེ་གཤམ་གསལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ལོ། ۱۰۵۴ དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་ཁ་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་ཙམ་མ་ཡིན་པར། སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ། རང་སྐྱོང་ཆོས་ཚོགས་ཁག་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལོགས་སུ་ཡོད། ནི་སི་ནེ་དང་། ཆོ་ག། ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་གི་ཕ་མའི་ཆོས་ལུགས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་སྐུ་བརྙན་གྱི་གལ་ཆེ་ཆུང་།←ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས། (Christianity)དུས་རབས་དང་པོའི་ཡ་ཧུ་དཱ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནང་དུ་བྱུང་ནས་རིམ་བཞིན་ཆོས་ཁང་དང་ཆོས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞིག་ཏུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད། དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་ཆེས་དང་། ཡེ་ཤུ་ཁིརཱིས། བཀའ་འགྱུར་དང་། ཐར་པ་ཐོབ་པའི་རེ་བ་དང་། ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་མང་ཆེ་བར་གསུམ་གཅིག་གི་ལྟ་གྲུབ་དེ་གཙོ་བོ་ཡིན།←ཁེ་ཐོ་ལིག་ཆོས་ཁང་། (Catholic Church)སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་དང་། ཆོ་ག་བདུན། བླ་ཆེན་གྱི་དབང་ཆ། རོམ་གྱི་བླ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་གྱི་འགན་འཁྲི། དཀོན་མཆོག་གཅིག་པོ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ།←ཨིསི་ལམ། (الإسلام)ཨིསི་ལམ་ཆོས་ལུགས་ནི་དུས་རབས་༧པའི་ནང་ཨ་རབ་ཕྱེད་གླིང་དུ་བྱུང་བའི་དཀོན་མཆོག་གཅིག་ལ་དད་པའི་ཨབ་ར་ཧམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་རེད། མུ་ས་ལིམ་ཚོས་ལྷ་གཅིག་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལུང་སྟོན་པ་མུ་ཧ་མཱད་ཀྱི་ལུང་སྟོན་པ་དང་། དེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་མཆོད་འབུལ་དང་།←