Babism (بابیه · البابية)
آیین بابی جنبشی دینی در ایران قاجاری بود که سید علی‌محمد باب در سال ۱۸۴۴ آغاز کرد. این جنبش در زمینهٔ شیخیِ تشیع دوازده‌امامی پدید آمد و در سال‌های بعد صورت‌بندی مستقل‌تری یافت؛ بخشی از پیروان بابیه بعدتر به آیین بهائی پیوستند، اما این دو سنت یکی نیستند.
Religion links
- Historical links
- Baha'i Faith (بهائی آئینی · Baháʼí Faith)Shia Islam (التشيّع)
Religion profile
- Name in original language
- بابیه · البابية
- Symbols
- نوشته‌ها و نشان‌های منسوب به باب؛ نماد واحدی که همهٔ شاخه‌ها به‌کار برند وجود ندارد
- type
- جنبش
- Founder or central figure
- سید علی‌محمد شیرازی، مشهور به باب ( ۱۸۱۹ – ۱۸۵۰ )
- Origin date (historical context)
- اعلام دعوت باب در شیراز در مه ۱۸۴۴ میلادی؛ دگرگونی‌های اعتقادی مهم از ۱۸۴۸ به بعد رخ داد.
- Exact origin date
- حدود 1844 میلادی
- Place of origin (continent)
- آسیا
- Place of origin (country)
- ایران قاجاری
- Place of origin (city)
- شیراز
- Historical origin
- جنبش بابی در فضای شیخیِ تشیع دوازده‌امامی پدید آمد. ایرانیکا دو دورهٔ متمایز در تحول آن را توصیف می‌کند: دعوت آغازین در مقام باب امام غایب و سپس ادعاها و قانون دینی مستقل‌تر. سرکوب دولتی، اعدام باب و اختلاف‌های جانشینی به چندپارگی جنبش انجامید.
- Core beliefs
- در آغاز، انتظار مهدوی شیعی و پایبندی به شریعت اسلامی برجسته بود؛ سپس در بخشی از جنبش، ادعای وحی و قانون دینی تازه مطرح شد. دیدگاه‌ها میان دوره‌ها و شاخه‌ها تغییر کرد.
- God or deities
- خدای یگانه
- Prophets or sacred figures
- باب؛ امام دوازدهم در زمینهٔ آغازین شیعی؛ شخصیت‌های محوری بابی مانند طاهره قره‌العین
- Rituals and practices
- نیایش و مناسک در حال تحول؛ احکام کتاب بیان در دورهٔ متأخر جنبش، با اجرای متفاوت میان شاخه‌ها
- Places of worship
- خانه‌ها و محل‌های اجتماع پیروان در ایران و عراق؛ مکان زیارتی مرکزی واحدی برای همهٔ شاخه‌ها شکل نگرفت.
- Important days and occasions
- روز اعلام دعوت باب در ۵ جمادی‌الاول ۱۲۶۰ قمری/مه ۱۸۴۴ ؛ برخی مناسبت‌ها در جوامع بابی و ازلی تفاوت دارند.
- Important rules and rulings
- کتاب بیان و احکام منسوب به باب در مرحلهٔ متأخر؛ دامنهٔ پذیرش و اجرای احکام در شاخه‌ها یکسان نیست.
- Geographic distribution of followers
- تاریخاً ایران و عراق عثمانی؛ امروزه جوامع کوچک و پراکنده، از جمله ازلیان، باقی مانده‌اند.
- Religious languages
- فارسی و عربی
- Leaders
- باب؛ پس از اعدام او، جانشینی محل اختلاف شد و شاخه‌های ازلی و بهائی مسیرهای جداگانه یافتند.
Source
World Religions Illustrated Taxonomy Atlas, user-supplied research guide, 2026-10-15; pp. 8.
جنبش بابی در شیراز و در فضای فکری شیخیِ تشیع دوازده‌امامی آغاز شد. سید علی‌محمد شیرازی در مه ۱۸۴۴ خود را باب معرفی کرد. دانشنامهٔ ایرانیکا این جنبش را در ابتدا جریانی درون محیط شیعی می‌داند که در سال‌های بعد به سوی گسست و نظام دینی مستقل‌تر حرکت کرد: ایرانیکا: جنبش بابی.
دورهٔ نخست با انتظار بازگشت امام غایب و تأکید بر شریعت اسلامی همراه بود. در ۱۸۴۸ ادعاهای باب و آموزه‌های جنبش دگرگون شد و کتاب بیان در شکل‌گیری قانون دینی جدید نقش یافت. این تغییرات واکنش شدید روحانیان و دولت قاجار را برانگیخت؛ باب در ۱۸۵۰ اعدام شد و شورش‌ها و سرکوب‌های بعدی جامعهٔ بابی را پراکنده کرد.
بابیه و آیین بهائی پیوند تاریخی نزدیک دارند، اما نباید مترادف گرفته شوند. ایرانیکا توضیح می‌دهد که ایمان بهائی از زمینهٔ شیخی و جنبش بابی برخاست و سپس به سنتی متمایز تبدیل شد: ایرانیکا: آیین بهائی. شاخه‌های ازلی و بهائی پس از بحران جانشینی مسیرهای متفاوتی پیمودند.
Your comment
Comment without signing up
Your comment will be displayed after admin approval. Using profanity and insults is not allowed; A view without these items will be approved. Your chosen name and profile picture are published along with the comment; The communication method and account ID are only available to the management.