علوی‌گری آناتولی (آلوی‌گری) (Alevism (Turkish: Alevilik; Kurdish: Elewîtî))
آلوی‌گری آناتولی سنتی دینی و اجتماعی با تنوع درونی است که عمدتاً در ترکیه و میان ترک‌زبانان و کردزبانان پیرو دارد. پیوند آن با تشیع، تصوف و تاریخ آناتولی مهم است، اما تعریف آن به‌عنوان یک مذهب یکنواخت یا همسانی آن با علویان سوری دقیق نیست.
Religion links
- Related traditions and movements
- Shia Islam (التشيّع)Sufism / Islamic mysticism (التصوف)
Religion profile
- Name in original language
- Alevism (Turkish: Alevilik; Kurdish: Elewîtî)
- Symbols
- نشان‌های آیینی و فرهنگی متنوع؛ نماد واحد برای همهٔ جوامع آلوی وجود ندارد
- type
- مذهب
- Founder or central figure
- بنیان‌گذار واحد ندارد؛ حاجی بکتاش ولی و پیران و شاعران متعدد در شکل‌گیری حافظهٔ دینی اهمیت دارند.
- Origin date (historical context)
- صورت‌های تاریخی آلوی‌گری در آناتولی طی چند سده پدید آمده‌اند؛ منابع پژوهشی به اجتماعات و طریقت‌های صوفیانهٔ سده‌های میانه اشاره می‌کنند، اما تاریخ بنیادگذاری واحدی مورد توافق نیست.
- Place of origin (continent)
- آسیا و اروپا
- Place of origin (country)
- ترکیه؛ جوامع مهاجر در اروپا
- Place of origin (city)
- آناتولی؛ مرکز واحد تاریخی ندارد
- Historical origin
- سنت‌های آلوی در آناتولی با تاریخ تشیع، تصوف، قزلباشان و تحولات دورهٔ عثمانی پیوند دارند. پژوهش‌های دانشگاهی نسبت اجزای این تاریخ و مرزهای هویت آلوی را محل بحث می‌دانند. آلوی‌گری ترکی/کردی را نباید با علویان عرب سوری یکی گرفت.
- Core beliefs
- احترام ویژه به علی و اهل‌بیت، اخلاق و عدالت، و صورت‌های باطنی و عرفانی اسلام در بسیاری از جوامع؛ باورها و میزان شناسایی آلوی‌ها به‌عنوان مسلمان در جامعه یکسان نیست.
- God or deities
- خدای یگانه در بیان بسیاری از جوامع؛ زبان الهیاتی و آیینی متنوع است.
- Prophets or sacred figures
- علی، دوازده امام، حاجی بکتاش ولی و پیران و شاعران محلی؛ جایگاه شخصیت‌ها متفاوت است.
- Rituals and practices
- جَم، سماع/سِما، نیایش و موسیقی با ساز باغلاما در بسیاری از اجتماعات؛ صورت‌های اجرا منطقه‌ای است.
- Places of worship
- جَمع‌خانه‌ها (Cemevi) و خانه‌های آیینی؛ برخی اجتماعات نیز زیارتگاه‌های محلی دارند.
- Important days and occasions
- عاشورا، محرم، نوروز و روزهای یادبود محلی؛ تقویم و مناسک میان جوامع تفاوت دارد.
- Important rules and rulings
- آداب جماعتی و اخلاقی و سنت‌های پیر/مرید؛ نظام فقهی واحدی که همهٔ آلویان بپذیرند وجود ندارد.
- Geographic distribution of followers
- ترکیه، به‌ویژه آناتولی؛ جمعیت‌های مهاجر در آلمان، فرانسه، هلند و دیگر کشورهای اروپایی
- Religious languages
- ترکی، کردی، زازاکی و زبان‌های محل زندگی؛ نیایش‌ها و سروده‌ها چندزبانه‌اند.
- Leaders
- دده‌ها، باباها، پیران و انجمن‌های محلی؛ ساختار رهبری یکپارچه نیست.
آلوی‌گری آناتولی نام طیفی از سنت‌های دینی و اجتماعی با تنوع منطقه‌ای است. پیروان آن عمدتاً در ترکیه و میان گروه‌های ترک‌زبان و کردزبان زندگی می‌کنند. تاریخ این سنت با تشیع، تصوف، اجتماعات قزلباش و تحولات عثمانی پیوند دارد؛ پژوهشگران دربارهٔ مرزهای هویت و سهم هر یک از این عوامل اختلاف نظر دارند. Oxford Encyclopedia: The Alevis.
بسیاری از جوامع بر احترام به علی و اهل‌بیت، اخلاق، همبستگی و جنبه‌های عرفانی تأکید می‌کنند. آیین جَم، سماع، سروده‌های دینی و نقش دده‌ها در برخی اجتماعات اهمیت دارد، اما باورها و شیوهٔ عمل در همهٔ مناطق یکسان نیست. نسبت دادن یک دستگاه عقیدتی واحد به همهٔ آلویان، اختلاف‌های درونی را نادیده می‌گیرد.
آلوی‌گری ترکی و کردی نباید با علویان سوری اشتباه شود؛ دو جامعه نامی مشابه اما تاریخ‌ها و هویت‌های متفاوت دارند. برخی افراد و نهادهای آلوی خود را مسلمان می‌دانند و برخی تعریف‌های دیگری از هویت دینی دارند. پژوهش دانشگاه آکسفورد بر پیچیدگی تاریخی و سیاسی این دسته‌بندی‌ها تأکید می‌کند: Oxford University Press: Writing Religion.
Your comment
Comment without signing up
Your comment will be displayed after admin approval. Using profanity and insults is not allowed; A view without these items will be approved. Your chosen name and profile picture are published along with the comment; The communication method and account ID are only available to the management.