بُنِ یانگدرونگ (Yungdrung Bön (Tibetan: གཡུང་དྲུང་བོན་))
بُنِ یانگدرونگ سنت دینی زندهٔ تبتی است که شکل تاریخیِ قابل ردیابی آن در تبت مرکزی، هم‌زمان با گسترش متأخر بودیسم در سده‌های دهم و یازدهم میلادی، تثبیت شد. پیروان آن پیشینه‌ای کهن‌تر نیز روایت می‌کنند؛ این روایت سنتی را باید از تاریخ‌گذاری دانشگاهیِ صورت کنونی تفکیک کرد.
Religion links
- Related traditions and movements
- Tibetan Buddhism (བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས)
Religion profile
- Name in original language
- Yungdrung Bön (Tibetan: གཡུང་དྲུང་བོན་)
- Symbols
- سواستیکای تبتیِ خلاف‌گرد (yungdrung)، نشانِ ابدیت در سنت بُن؛ شکل‌های آیینی متنوع‌اند
- type
- دین
- Founder or central figure
- تونپا شنراب میوو در روایت سنتی؛ تاریخ‌مندی زندگی او در منابع دانشگاهی با تاریخ سنتی یکسان نیست.
- Origin date (historical context)
- سنت بُن پیشینهٔ کهن‌تری برای خود روایت می‌کند؛ صورت دینیِ یانگدرونگِ قابل مطالعه در تبت مرکزی طی سده‌های دهم و یازدهم میلادی رشد کرد.
- Exact origin date
- حدود 1000 میلادی
- Place of origin (continent)
- آسیا
- Place of origin (country)
- تبت تاریخی؛ منطقهٔ خودمختار تبت و جوامع تبتی پیرامون آن
- Place of origin (city)
- تبت مرکزی؛ یک شهر بنیان‌گذار ندارد.
- Historical origin
- بُن شامل لایه‌های تاریخی و سنتی متفاوت است. دانشگاه آکسفورد دربارهٔ یانگدرونگ بُن می‌نویسد که این سنت در تبت مرکزی هم‌زمان با گسترش متأخر بودیسم در سده‌های دهم و یازدهم ظهور کرد؛ روایت‌های درون‌دینی منشأ آن را بسیار کهن‌تر و مرتبط با ژانگژونگ می‌دانند.
- Core beliefs
- جهان‌بینی بودایی تبتی‌گونه با آموزه‌های خاص بُن، آیین‌های تبتی، مراقبه و سنت‌های رهایی؛ خود پیروان بُن را سنتی مستقل می‌دانند.
- God or deities
- مجموعه‌ای از بوداها، ایزدها و موجودات آیینی در کیهان‌شناسی بُن؛ فهم آنها به متن و سنت مشخص وابسته است.
- Prophets or sacred figures
- تونپا شنراب میوو، استادان و آموزگاران دودمانی، و شخصیت‌های آیینی بُن
- Rituals and practices
- نیایش، مراقبه، آیین‌های شفابخشی و محافظتی، زیارت، و مناسک مرتبط با متون گنجینه‌ای؛ اجرای محلی متفاوت است.
- Places of worship
- صومعه‌ها و مراکز بُن در تبت و نواحی تبتی هند و نپال
- Important days and occasions
- جشن‌ها و روزهای مقدس در تقویم تبتی و بُن؛ تاریخ‌ها میان مراکز تفاوت دارد.
- Important rules and rulings
- انضباط رهبانی و دستورهای آیینی در دودمان‌های بُن؛ جزئیات برحسب مکتب متفاوت است.
- Geographic distribution of followers
- تبت و جوامع تبتی در هند، نپال و دیگر نقاط جهان
- Religious languages
- تبتی؛ متون تاریخی در زبان تبتی و زبان‌های منطقه‌ای مرتبط با ژانگژونگ بررسی می‌شوند.
- Leaders
- لاماها، استادان دودمانی و نهادهای صومعه‌ای بُن؛ یک مرکز جهانی واحد ندارد.
بُنِ یانگدرونگ سنتی دینی زنده در فرهنگ تبتی است. پیروان از تونپا شنراب میوو به‌عنوان آموزگار آغازین یاد می‌کنند و در روایت درون‌دینی برای بُن پیشینه‌ای بسیار کهن قائل‌اند. تاریخ‌نگاری دانشگاهی میان این روایت سنتی و شواهد مربوط به نهادها و متونِ صورت تاریخیِ موجود تمایز می‌گذارد.
دانشگاه آکسفورد شکل یانگدرونگ بُن را در تبت مرکزی و هم‌زمان با گسترش متأخر بودیسم، حدود سده‌های دهم و یازدهم میلادی، قرار می‌دهد. این تاریخ‌گذاری به معنی نبودِ سنت‌های پیشین نیست؛ بلکه دربارهٔ شکل قابل مطالعهٔ تاریخی سخن می‌گوید. دانشگاه آکسفورد: سنت یانگدرونگ بُن.
بُن و بودیسم تبتی در گذر زمان در یک محیط مشترک زیسته و بر یکدیگر اثر گذاشته‌اند، اما پیروان بُن سنت خود را دینی مستقل می‌شمارند. صومعه‌ها، مراقبه، مناسک تبتی و متون گنجینه‌ای در زندگی آن جای دارند. دربارهٔ خاستگاه باستانی، پیوند ژانگژونگ و جزئیات آموزه‌ها، روایت‌های دینی و تحلیل تاریخی همیشه یکسان نیستند.
Your comment
Comment without signing up
Your comment will be displayed after admin approval. Using profanity and insults is not allowed; A view without these items will be approved. Your chosen name and profile picture are published along with the comment; The communication method and account ID are only available to the management.